قطب دایره مردانگی

خطیب خوارزمی، ادیب و تاریخ نگار مشهور اهل تسنن درمقدمه کتاب المناقب که در مورد فضلیت های امیرمؤمنان علی علیه السلام است، می نویسد: «امیرمؤمنان، قطب دایره مردانگی، دارای میراث علم نبوت، آگاه تر از همه صحابه در قضاوت، قلعه استوار و خلیفه امین است.

جویباران فضایل در دنیا، از دریای فضیلت اوست. گلزارهای توحید و عدل هم در باغستان سخنان و نوشته های اوست.

آری، او قطب دایره هدایت، چراغ تاریکی های ضلالت و حقیقت عقل ها و حکمت هاست. آیا چون بوتراب، جوان مردی هست؟ آیا چون او پیشوای پاک سرشتی روی زمین وجود دارد؟»

خورشید فضیلت ها

ابن ابی الحدید معتزلی، شارح کتاب نهج البلاغه در سخنانی راجع به فضیلت های عالم گیر مولای متقیان علی علیه السلام و تلاش بی فایده دستگاه بنی امیه برای پوشاندن و مخفی کردن آنها چنین می نویسد: «بنی امیه در شرق و غرب جهان اسلام قدرت را قبضه کردند وهر حیله ای را به کار گرفتند و به هر عملی دست زدند تا نور علی علیه السلام را خاموش سازند. آنها حقایق را تحریف کردند و بر ضد او روایات دروغین جعل نمودند و بر منبرها زبان به لعن او گشودند و هر کس را که از آن حضرت به نیکی یاد می کرد، با تهدید و حبس و قتل کیفر دادند...؛ اما همه این اعمال نتیجه ای نداشت، جز آنکه مقام و نام و یاد علی علیه السلام بالاتر رفت. نام علی و یاد او، مانند مشک بود که هرچه آن را می پوشاندند، باز بوی عطر آن منتشر می شد و همچون خورشید تابان بود که با کف دست پوشیده نمی شود و مانند روز روشن بود که اگر یک نفر آن را نمی دید، دیدگان دیگران می دید. من چه بگویم درباره بزرگ مردی که تمام فضیلت های انسانی به او منتهی می شود و تمام فرقه های اسلامی خود را به او منسوب می کنند».

مشکل گشای رسول خدا صلی الله علیه و آله

محمد فرید وجدی، از دانشمندان مصری و نویسنده کتاب ارزشمند دایرة المعارف اسلامی، درباره شخصیت حضرت علی علیه السلام چنین می نویسد: «صفاتی در وجود علی علیه السلام گرد آمده بود که در دیگر خلفا نبود؛ دانشی فراوان، شجاعتی عالی و فصاحتی درخشان. این صفات با نیکویی های اخلاقی و شرافت های ذاتی آمیخته بود؛ بدان سان که جز در افرادکامل پیدا نمی شود. او از نظر شجاعت بالاترین جایگاه را داشت؛ درتمام صحنه ها با رسول خدا و مشکل گشا بود».

عقل ها هم شگفت زده اند

علامه سبط ابن جوزی، از دانشمندان معروف اهل سنت می نویسد: «علی علیه السلام کلماتی را به زبان می آورد که سرشار از عصمت است. او با میزان حکمت سخن می گوید؛ سخنی که خداوند بر آن مهابت و شکوه افکنده است. این کلمات به گوش هر کس رسد، او را به شگفتی وحیرت وا می دارد.

کلمات او الفاظی است که نورانیت نبوت بر آن تابیده شده و آنچه از وی صادر شده، عقل ها و فهم ها را شگفت زده ساخته است».

امیرمؤمنان علیه السلام در کلام امام خمینی رحمه الله

انسان کامل

بنیان گذار کبیر انقلاب، حضرت امام خمینی رحمه الله در سخنانی راجع به شخصیت حضرت امیرمؤمنان علیه السلام ، ابعاد وجودی ایشان را فراتر از عقل و درک بشری می داند و می فرماید: «من درباره شخصیت حضرت امیر چه می توانم بگویم و کی چه می تواند بگوید؟ ابعاد مختلفه ای که این شخصیت بزرگ دارد، به گفت وگوی ماها و به سنجش بشری در نمی آید. کسی که انسان کامل است و مظهر جمیع اسماء و صفات حق تعالی است، ابعادش به حسب اسماء حق تعالی باید هزار تا باشد و ما از عهده بیان حتی یکی اش نمی توانیم برآییم. این شخصیت که جامع تضاد است، امور متضاد در او جمع است؛ کسی نمی تواند در حول و حوش او سخن بگوید».

شخصیت همه بعدی

امیرمؤمنان شخصیتی همه بعدی است که هر گروهی از مردم او را اسوه خویش قرار داده و به وجودش افتخار می کنند. رهبر فقید انقلاب حضرت امام خمینی رحمه الله در این باره می فرماید: «این علی علیه السلام که در هر جا می رویم اسم اوست؛ پیش فقها وقتی می رویم فقه علی، پیش زاهدها وقتی می رویم زهد علی، پیش صوفی ها وقتی که می رویم آنها هم می گویند تصوف علی، پیش ورزشکاران هم که می رویم آنها هم می گویند که علی و با اسم علی شروع می کنند. این علی همه چیز است؛ یعنی در همه ابعاد انسانیت درجه یک است. لهذا هر طایفه ای خودشان را به او نزدیک می کنند و خاصیت هر طبقه را هم دارد.

... این علی همه چیز است و همه چیز ماست و ما باید تابع او باشیم. در عبادت، فوق همه عبادت کنندگان است. در زهد، فوق همه زاهدها است. در جنگ فوق همه جنگجویان است. در قدرت، فوق همه قدرتمندان است و این یک اعجوبه ای است که جمع ما بین متضاد با هم کرده است».

گوشه ای از عرفان علی علیه السلام

دعاها و مناجات هایی که از امیرمؤمنان علی علیه السلام نقل شده، هر کدام دریایی از نکته های عرفانی است که جز بر عارفان پاک باخته و دل سوخته قابل درک و فهم نیست. بنیان گذار کبیرانقلاب، حضرت امام خمینی رحمه الله دراین باره می فرماید: «بعضی کمالات حضرت که شاید یک قدری مخفی مانده باشد، از ادعیه حضرت معلوم می شود. دعای کمیل، یک دعای عجیبی است؛ بسیار عجیب، بعض فقرات دعای کمیل از بشر عادی نمی تواند صادر بشود... حضرت امیر از فراق حق تعالی ناله می زند. این عشقی است که در باطن قلب او گداخته شده و تمام اعمالی که از او صادر می شود، از این عشق صادر می شود».

تحمل مشکلات در راه اسلام

مسلمانی فقط به گفتار نیست، بلکه در رفتار است که معنا و مفهوم می یابد. هر انسان مسلمان باید با الگو قرار دادن امیرمؤمنان، در زندگی فردی و اجتماعی خویش، فرمان های اسلام را به طور کامل پیاده کند. رهبر کبیر انقلاب، حضرت امام خمینی رحمه الله دراین باره می فرماید: «انسان ببیند که حضرت امیر علیه السلام در زندگی اش چه وضعی داشته است، چه خلوصی در زندگی داشته است؛ چه در زندگی انفرادی، چه زندگی اجتماعی. انسان تفکر کند بر احوال حضرت امیر علیه السلام . ملاحظه کند که چه زحماتی برای اسلام کشیده است، چقدر زخم خورده است، چقدر رنج برده است، چقدر جنگ کرده است... اینها را ملاحظه کند انسان».

امیرمؤمنان علیه السلام در کلام مقام معظم رهبری

انسان عالی مقام

مقام معظم رهبری، حضرت آیت اللّه خامنه ای در مورد ابعاد مختلف شخصیت امیرمؤمنان علیه السلام چنین می فرماید: «شخصیت امیرالمؤمنین علیه السلام ترکیبی از عناصری است که هر کدام به تنهایی یک انسان عالی مقام را اگر بخواهد به اوج آن برسد، به زانو درمی آورد. زهد امیرالمؤمنین و بی اعتنایی و بی رغبتی او نسبت به شهوات زندگی و زخارف دنیایی، یکی از این عناصر است. علم آن بزرگوار و دانش وسیع او که بسیاری از بزرگان مسلمین و همه شیعه بر آن اتفاق دارند که بعد از نبی اکرم صلی الله علیه و آله ، کس دیگری غیر از امیرالمؤمنین از آن علم برخوردار نبوده است، یکی از این عناصر است، فداکاری آن بزرگوار در میدان های مختلف ـ چه میدان های نظامی، و چه میدان های اخلاقی و سیاسی ـ یکی از این عناصر است. عبادت آن بزرگوار، یکی دیگر از این عناصر است. عدل و دادگری امیرالمؤمنین که پرچم برافراشته شاخصی برای عدل اسلامی است، یکی دیگر از این عناصر است. رأفت آن بزرگوار نسبت به ضعیفان ـ اعم از فقرا، کودکان، غلامان و کنیزان، زنان و از کار افتادگان ـ یک وادی عظیم و یکی دیگر از ابعاد شخصیت امیرالمؤمنین علیه السلام است».

تجسم حکومت الهی

حکومت حضرت علی علیه السلام ، یکی از ابعاد مهم زندگی شخصیت آن حضرت است که سیاست مداران و رهبران جوامع بشری سخت به مطالعه و بررسی آن نیازمندند. حکومت امیرمؤمنان، الگوی برتر حکومتی اسلامی است که قلم و بیان از توضیح زوایای مختلف آن ناتوان است. مقام معظم رهبری در سخنانی راجع به حکومت آن حضرت چنین می فرماید: «بعد دیگر از زندگی امیرالمؤمنین علیه السلام در میدان حکومت است. آن وقتی که این انسان بزرگ اندیش و بزرگ، بالاخره بر مسند قدرت و حکومت دست پیدا کرد، در آن دوران کوتاه، کاری کرد که اگر سال های سال مورخان و نویسندگان و هنرمندان بنویسند و تصویر کنند، کم گفته اند و کم تصویر کرده اند.

وضع زندگی امیرالمؤمنین در دوران حکومت، قیامتی است، اصلاً علی علیه السلام معنای حکومت را عوض کرد. او تجسم حکومت الهی، تجسم آیات قرآن در میان مسلمین، تجسم «اشدّاء علی الکفار رحماء بینهم» و تجسم عدل مطلق بود».

همه شیفته اویند

مقام معظم رهبری، حضرت آیت اللّه خامنه ای در خصوص شیفتگی و ارادت قشرهای مختلف مردم و حتی دانشمندان غیرمسلمان به ساحت مقدس امیرمؤمنان علیه السلام چنین می فرماید: «خلاصه هر کس ـ جوان و پیر، عالم و عامی ـ که تاریخ اسلام را مطالعه کرده و اسم علی و احوال امیرالمؤمنین علیه السلام به گوش او رسیده است، نسبت به امیرالمؤمنین احساس محبت و شیفتگی و ارادت می کند. در زمان خود ما چند کتاب از نویسندگان و ادبای مصری، درباره امیرالمؤمنین علیه السلام نوشته شد. دوجلد یا بیشتر آن از طرف نویسندگان مسیحی است که اسلام را قبول ندارند، اما امیرالمؤمنین علیه السلام را قبول دارند. در بین چهره های اسلامی، این خصوصیت امیرالمؤمنین علیه السلام است. شاید یک علت این باشد که این بزرگوار، در دوره های مختلف عمر و در شرایط و اوضاع مختلف، هر جا که قرار گرفت، همه وجود خود را به بهترین وجهی در راه اهداف عالیه خرج کرد».

الگوی همگان

مقام معظم رهبری، حضرت آیت اللّه خامنه ای در سخنانی ضمن اشاره به ویژگی های برجسته امیرمؤمنان، شخصیت ایشان را الگوی همگان معرفی کرده و می فرماید: «امیرالمؤمنین علیه السلام یک الگوی کامل برای همه است. جوانی پرشور وپرحماسه او، الگوی جوانان؛ حکومت سراسر عدل وانصاف او، الگوی دولتمردان است؛ زندگی سراپا مجاهدت و سراپا مسئولیت او، الگوی همه مؤمنان است؛ آزادی او، الگوی همه آزادگان جهان است؛ سخنان حکمت آمیز و درس های ماندگار او، الگوی عالمان و دانشمندان و روشن فکران است».

پدید آورنده : حمزه کریم خانی

نقل از سایت حوزه نت